Byd Llywodraeth Leol

Mae cynghorau Cymru yn gynrychiolwyr democrataidd eu cymunedau ac maen nhw'n annog pobl leol i gymryd rhan mewn democratiaeth leol. Mae cyfle i ethol cyngor newydd bob pedair blynedd. Er bod y cynghorau'n cynnig amrywiaeth helaeth o wasanaethau personol, cymunedol ac amgylcheddol hanfodol i'r trigolion a'u cymunedau, maen nhw'n cael arwain y cymunedau hynny hefyd trwy lywio, ysgogi a chynorthwyo cyrff sy'n bartneriaid iddyn nhw i fodloni dyheadau ac anghenion y trigolion.

Yng ngolwg y gyfraith, mae’r cyngor yn gorfforaeth. Mae gofyn iddo roi gwasanaethau statudol yn ôl y deddfau perthnasol ac mae'n cael rhoi gwasanaethau eraill fel y gwêl yn dda. Mae arno gyfrifoldebau statudol dros roi gwasanaethau lleol, megis gofal cymdeithasol, a chadw trefn ar feysydd megis gwaith adeiladu a iechyd yr amgylchedd. Mae'r cyngor yn rhoi gwasanaethau naill ai ar ei ben ei hun, ar y cyd â chyrff eraill neu trwy benodi asiantaethau i'w rhoi ar ei ran. Nid elw yw cymhelliant y cyngor, er ei fod yn cynnal rhai gwasanaethau masnachol, megis arlwyo, a rhai gwasanaethau sy'n cystadlu â'r sector preifat, megis canolfannau hamdden.

Yn ôl i’r brig